Thema Onderwijs| Jan Willem Bruins over de geschiedenis van het sociaal-werkonderwijs| Zes docenten reageren op het nieuwe bachelorprofiel| Erkenning voor de onderschatte mbo-sociaal werker
Op mijn werkbureau staat een kleine bronzen sculptuur, waar ik graag naar kijk. Het heet Van mens tot mens en is gemaakt door kunstenaar Corry Ammerlaan-van Niekerk.
Nederland en de Verenigde Staten waren de eerste landen ter wereld met een beroepsopleiding voor sociaal werkers. In Nederland startte die in 1899 op initiatief van Marie Muller-Lulofs met de school voor Maatschappelijk Werk, voorloper van de huidige Hogeschool van Amsterdam. Vorig jaar vierde die opleiding haar 125-jarig bestaan met een symposium. Voor een bijdrage daaraan onderzocht Jan Willem Bruins de historische ontwikkeling van de beroepsopleidingen.
Steeds meer studenten starten de opleiding sociaal werk met uitgesproken, soms uitsluitende overtuigingen die binnen groepen worden versterkt. Dit beperkt de ruimte voor andere perspectieven en maakt het voor docenten lastiger om gesprekken over waarden en inclusie te voeren. Daarmee rijst de vraag hoe de opleiding studenten kan begeleiden in het ontwikkelen van een professionele identiteit die past bij de mensenrechtenbasis van het sociaal werk.
Als ik weer student Social Work zou zijn, wat zou ik dan, met de kennis van nu, tegen mezelf zeggen? Ik zou zeggen dat het onmogelijk is om dit werk te doen zonder zelf iets te voelen en dat het oké is die gevoelens te gebruiken in gesprekken met cliënten.
De vraag naar sociaal werkers neemt toe, maar het aanbod groeit niet mee. En ondanks de krappe arbeidsmarkt blijft er te weinig erkenning voor de meerwaarde van mbo-sociaal werkers.
Redouan el Khayari (1987) is strategisch adviseur in het sociale domein en docent sociale wetenschappen aan de opleiding Social Work van de Haagse Hogeschool. ‘Juist nu hebben we hoogopgeleide professionals nodig die structuren durven aan te vechten.'
Na acht jaar krijgt de bacheloropleiding Social Work een nieuw landelijk opleidingsprofiel. Dit profiel speelt in op maatschappelijke transities, veranderingen in het werkveld en ontwikkelingen in het hoger onderwijs. Leonie le Sage legt uit wat daarin de belangrijkste inhoudelijke keuzes waren.
Het nieuwe landelijke opleidingsprofiel voor de bachelor Social Work heeft ook consequenties voor docenten. Hoe kijken zij aan tegen het nieuwe profiel? Vijf hoge-schooldocenten geven hun visie. Die is positief en kritisch. ‘Zorgen we met dit profiel voldoende voor een duidelijke positionering van de brede professional ten opzichte van andere beroepen in het domein?'
De Associate Degree (AD) Sociaal Werk draagt bij aan de ontwikkeling van professionals en organisaties, ziet docent en sociaal werker Redouan El Khayari. Door leren op de werkplek te combineren met theorie, sluit de opleiding aan op behoeften in het werkveld.
Raymond Kloppenburg werkte veertig jaar in het sociaal-werkonderwijs. In die tijd zag hij diverse onderwijs- vernieuwingen voorbijkomen. Terug- kijkend stelt hij zich de vraag: is het onderwijs daar nou beter van geworden?
Sociaal werkers lopen dagelijks tegen allerlei vragen en problemen aan. Een kennisprocesmodel kan daarbij helpen. Voor het sociaal werk wordt veelal het evidence-based werken als kennisprocesmodel aangeraden. Hoe kijken sociaal-werkopleidingen aan tegen die beleidsopdracht en geven ze daaraan vorm? Laura Koeter onderzocht het.
Mijn collega Edwin Luttik, specialist arbeidsmarkt bij Sociaal Werk Nederland, vertelde mij laatst over de publicatie Sectoraal Ontwikkelpad Zorg & Welzijn.
Een professionele hbo-master Social Work helpt professionals complexe vraagstukken uit de praktijk op te lossen, terwijl een academische master Social Work inzicht geeft in de voorwaarden voor goed sociaal werk. Wat ze gemeen hebben: ze dichten de kloof tussen wijkprofessionals en opdrachtgevers.
Werken aan sociale verbondenheid is een vak apart. Dat kun je er als medisch professional niet zomaar bij doen. Er wordt momenteel vaak gepleit voor een betere samenwerking tussen het sociaal werk en de professies in het zorgdomein.
Marijke van Duijn, maatschappelijk werker bij revalidatiecentrum Roessingh in Enschede, dacht mee over een nieuw Expertiseprofiel voor maatschappelijk werkers in de gezondheidszorg. In haar functie wisselt ze netwerken en persoonlijke begeleiding af. ‘Ik heb geleerd om, met behoud van de relatie, op te komen voor mijn patiënten.’
Lees het vakblad als een doorbladerbare pdf. Hieronder kun je het Vakblad Sociaal Werk nr. 2-2026 lezen als een doorbladerbare pdf. Wil je online de artikelen liever als losse artikelen lezen dan kan dat natuurlijk ook. Om onderstaande pdf te kunnen bekijken, moet je ingelogd zijn.
