Op mijn werkbureau staat een kleine bronzen sculptuur, waar ik graag naar kijk. Het heet Van mens tot mens en is gemaakt door kunstenaar Corry Ammerlaan-van Niekerk.
Uit haar kunst spreekt een sterke betrokkenheid bij de mens in de maatschappij. Niet de mens en de maatschappij, maar de mens in de maatschappij. Dat is meer dan een nuanceverschil. Mens en maatschappij kun je niet uit elkaar trekken. Bij geboorte word je de maatschappij ingeworpen en vervolgens mag je er je weg in proberen te vinden. Als je mazzel hebt, ondervind je daarbij steun van vertrouwde mensen. Als je pech hebt, mag je het zelf uitzoeken.
Het beeldje herinnert mij aan het inspirerende werk van Marie Muller-Lulofs. Zij schreef ruim een eeuw geleden Van Mensch tot Mensch, een klassieker in het sociaal werk. Daarin benadrukte ze het belang van persoonlijk contact, vertrouwen en hulp aan mensen in hun eigen leefwereld. Ze combineerde dat met sociale politiek. Ze schreef bijvoorbeeld dat ‘iedere armenzorg, die niet doordringt tot de diepste bronnen waaraan armoede ontwelt, en de kern van ’t wezen der armoede onaangevochten laat voortbestaan, medeschuldig is aan de minachting, waaraan de armenzorg in ’t algemeen nog altijd is blootgesteld’. Ze was onder meer betrokken bij de herziening van de armenwet in 1912. Dat was natuurlijk een andere tijd. Onveranderd is dat we veel dagelijkse problemen van mensen niet los kunnen begrijpen van maatschappelijke ontwikkelingen.
Wie het nieuwe landelijke opleidingsprofiel bachelor Social Work bestudeert, ontwaart daarin weer sterker de geest van Muller-Lulofs. Samen met schrijfster en feministe Hélène Mercier en hoofdredacteur van het Sociaal Weekblad Arnold Kerdijk richtte ze de eerste opleiding voor maatschappelijk werk in Nederland op. Daarmee stond ze aan de wieg van het moderne sociaal werk, zoals Jan Willem Bruins laat zien in het openingsartikel van dit themanummer over sociaal-werkonderwijs.
Er gebeurt momenteel veel in onderwijsland. Logisch, want de wereld verandert snel. De maatschappelijke dynamiek wordt weerspiegeld in nieuwe vragen en een behoefte aan verschillende typen kennis en vaardigheden. In dit themanummer staan we daarom stil bij het onderwijs: van mbo sociaal-werkonderwijs, het bachelor onderwijs tot de relatief nieuwe associate degree (AD)-opleidingen en masteropleidingen in Nederland. Zo geven we een actueel beeld van de educatieve ruggengraat van een beroepsgroep in beweging, waarvan de basis onveranderd is gebleven: het dagelijkse contact van mens tot mens.
Marc Hoijtink,
Hoofdredacteur
