Tal van initiatieven moeten die samenwerking verbeteren, zoals ‘Welzijn op recept’, dat artsen stimuleert meer samenwerking te zoeken met sociaal werkers. Dat daarbij weer een modieuze functienaam is bedacht voor het sociaal werk – de ‘welzijnscoach’ – helpt niet om van het sociaal werk een herkenbaar beroep te maken in het medisch domein. We gaan de artsen toch ook niet opeens ‘medisch coaches’ noemen?

Gezond verbonden

Het is goed dat er ook in het medisch domein meer aandacht komt voor het belang van sociale verbondenheid. Daarover gaat ook het recente advies van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving Gezond Verbonden. Helaas las ik het rapport met enige plaatsvervangende schaamte. Het is een voorbeeld van de hardnekkigheid van het probleem dat men wil oplossen: het beroep dat bij uitstek gaat over het bevorderen van sociale verbondenheid, komt in het hele advies niet voor. De raad adviseert medisch professionals ‘socialer’ te kijken, en niet meer alleen naar de individuele patiënt. Sociaal werkers in ziekenhuizen, verpleeghuizen en revalidatiecentra zijn bij de raad blijkbaar onbekend.

Groepsgerichte methoden

De raad vindt dat er in de medische zorg meer met groepsgerichte methoden gewerkt moet worden. Maar de beroepsgroep die dat in ziekenhuizen al decennia doet, ziet de raad over het hoofd. Niets over sociaal werkers in de oncologie, de hartrevalidatie, de nefrologie. Er is input gevraagd van verpleegkundigen, maar niet van sociaal werkers. Ook beroepsverenigingen van sociaal werkers in de gezondheidszorg zijn blijkbaar onbekend bij de raad. Het is goed dat nu een nieuwe beschrijving van het beroep beschikbaar is: het Expertiseprofiel Gezondheidszorg sociaal werk.

Vak apart

Dat werken aan sociale verbondenheid en met groepsdynamieken een vak apart is, realiseert de raad zich evenmin. Dit is niet iets wat artsen ‘erbij’ kunnen doen. Niet voor niets constateerden Amerikaanse artsen 100 jaar geleden al, dat hun medische diagnoses te beperkt waren om recht te doen aan de patiënt. Zij pleitten met succes voor sociale diagnoses door sociaal werkers in ziekenhuizen. Ook in Nederland deden die vanaf 1913 hun intrede.

Als sociale verbondenheid creëren eenvoudig was, zouden mensen dat zelf wel doen. Het punt is dat er vaak voetangels en klemmen op de weg liggen. Sociale verbondenheid is nu eenmaal een bron van zowel geluk als ongeluk. En precies van dat dilemma hebben sociaal werkers verstand.

Het RVS-rapport, zie