De geschiedenis van geweld in de jeugdzorg is een veelkoppig monster. Een belangrijke pijler voor goede jeugdbescherming is de kwaliteit van de professionals. Lang geleden werd dit werk gedaan door vrijwilligers en personeel dat niet of nauwelijks was opgeleid. Een belangrijke hervormer van de jeugdzorg, Mulock Houwer, pleitte voor betere opleiding van professionals. Dat leidde vanaf 1947 tot cursussen Kinderbescherming. In 1960 had slechts de helft van het personeel zo’n cursus gevolgd; in 1979 bleek dat opnieuw. Daarnaast ontstonden hbo’s maatschappelijk werk, maar daar moest de aandacht voor kinderbescherming worden gedeeld.
Grote verantwoordelijkheid
De dood van Savanna in 2004 leidde tot het Actieplan Professionalisering Jeugdzorg (2007), met als doelen: ontwikkeling van een overzichtelijke beroepenstructuur, verbetering van de beroepsuitoefening door sterke beroepsverenigingen met beroepsregistratie en extra scholing in beroepsethiek, en voldoende niveau van de beroepsopleidingen. Deze doelen zijn grotendeels behaald. Beroepsregistratie is gerealiseerd via SKJ. Dit kon omdat de nieuwe Jeugdwet het mogelijk maakte eisen te stellen aan de opleiding van professionals. Eisen aan de opleidingen voor jeugdhulpverleners werden beschreven in een expertiseprofiel. Als beroepsvereniging voelen we een grote verantwoordelijkheid om het vakmanschap van professionals in de jeugdzorg te borgen. Daarom actualiseren we het expertiseprofiel voor jeugd- en gezinsprofessionals vanuit de Hervormingsagenda Jeugd samen met het beroepsonderwijs, professionals, werkgevers, wetenschappers en ervaringsdeskundigen.
Kritisch kijken
Ondertussen leidt de schaarste op de arbeidsmarkt tot een nieuwe uitdaging. Er zijn steeds meer zij-instromers nodig. Maar we moeten kritisch kijken naar de vereiste scholing voor zij-instromers. Het is goed nieuws dat de veel gebruikte EVC-route ─ met vrijstelling voor beroepsonderwijs op grond van Erkenning Verworven Competenties ─ nu wordt afgeschaft. EVC-certificaten worden vaak verkocht door commerciële bureaus, die hierbij vrijwel allemaal frauderen, zo bleek uit degelijk onderzoek van de Inspecties en SKJ. Valse certificaten worden ook gebruikt om versneld een regulier diploma te behalen. De overheid moet veel kritischer kijken naar deze excessen van ‘flexibilisering’.
Vakvolwassen
Sociaal werkers in de jeugdzorg moeten ‘startbekwaam’ afstuderen. Voor het complexe werk in de jeugdzorg is na het afstuderen meer professionalisering nodig: de BPSW heeft dat uitgewerkt in de visienotitie Van Startbekwaam naar Vakvolwassen. Dat blijvend leren is een verantwoordelijkheid van professionals, werkgevers, wetgever en financiers.
Door Jan Willem Bruins, directeur BPSW
