Over dakloosheid bestaan nogal wat misverstanden.
‘Wonen eerst' markeert een verschuiving in de manier waarop Nederland naar dakloosheid kijkt: niet langer een zorgvraagstuk, maar een huisvestingsvraagstuk. De overheid heeft daarmee het recht op huisvesting omarmd, maar de praktijk is weerbarstig. Het landelijke onderzoeksconsortium Passende Huisvesting moet oplossingen aandragen.
Toen Layla dakloos raakte, was haar grootste zorg niet waar zij zelf zou slapen, maar waar haar kinderen terechtkonden. Terwijl zij zonder vaste woonplek leefde, zorgde ze ervoor dat haar zoons een dak boven hun hoofd hielden.
‘Stoel,' zegt hij aarzelend. Zijn ogen dwalen door de ruimte. Langs de planten, het raamkozijn, de medicatiekast. Een moment van stilte en dan gaat hij verder: ‘Klok… puzzels.'
Steven (38) kwam als tiener vanuit Sierra Leone naar Nederland, op de vlucht voor de burgeroorlog.
Vertrouwen behouden en professionele verantwoordelijkheid nemen.
Veldwerk is niet alleen een middel om mensen naar zorg toe te leiden, maar ook een vorm van langdurige aanwezigheid. Het verhaal van Hamza laat zien hoe dun de lijn is tussen aan- en afwezigheid, tussen uit het zicht verdwijnen en contact houden.
Mirjam van den Hoek (46) werkt als zzp'er in het sociaal domein, vooral in de regio van Dordrecht. Daar houdt ze zich met name bezig met de bestrijding van dakloosheid. Na haar studie Social Work werkte ze jarenlang in de verslavingszorg en bij het Leger des Heils.
Met het Plan van Aanpak Maatschappelijke Opvang investeerden Rijk en de vier grote steden begin deze eeuw in opvang- en woonvoorzieningen om de situatie van dakloze mensen te verbeteren. Professionalisering en persoonsgerichte trajecten werden de norm. De les: dakloosheid is te beïnvloeden als urgentie, regie en samenwerking samenkomen.
Terwijl vrienden studeerden, hun eerste baan vonden of plannen maakten voor een wereldreis, was Kai vooral bezig met de vraag waar hij die nacht zou slapen.
De cijfers uit de eerste drie ETHOS-telonderzoeken laten zien dat het aantal mensen zonder stabiele woonplek groeit én dat de groep steeds diverser wordt: jongvolwassenen, vrouwen en gezinnen met kinderen raken vaker dakloos.
Het is de laatste week van het onderwijsjaar aan mijn universiteit en mijn hele agenda zit vol met mondelinge tentamens.
De vierdelige serie Waar Slaap je? is een journalistieke podcast met ervaringsverhalen over en kennis van dakloosheid onder vrouwen en kinderen in Nederland. De serie is samengesteld door Lara Billie Rense en Jeske Jongerius.
In de reguliere maatschappelijke opvang vallen vrouwelijke economisch daklozen vaak tussen wal en schip. Ze worden als zelfredzaam gezien en mijden intussen de opvang. Evelien Kamminga pleit voor een beleid en praktijk die aansluiten bij wat deze vrouwen zélf nodig hebben.
Twee jaar lang onderzocht Menno Hoppen coproductie in de maatschappelijke opvang. Bij deze initiatieven runnen dakloze mensen de opvang op momenten dat professionals afwezig zijn. Cliënten beslissen over deurbeleid, huisregels, toelating en sancties voor anderen. Sociaal werkers creëren ruimte voor de groepsdynamiek.
Als we Wonen Eerst willen realiseren, kan dat uitsluitend door te handelen in lijn met mensenrechten. Erken dat dakloosheid geen individueel falen is, maar falen van de overheid om mensenrechten te garanderen. Zoals Finland doet.
Marc Räkers stond aan de wieg van Vroeg Eropaf, een methode waarbij de gemeente na een signaal van problematische schulden huurders benadert en in overleg maatregelen treft. Veel huisuitzettingen worden zo voorkomen. Maar, vindt Marc: als alles faalt, moet ook gedwongen schuldhulpverlening mogelijk zijn. ‘Vrolijke Swiebertjes bestaan niet.'
Jean-Max Krabbendam werkt in Rotterdam als expertisemedewerker Toegang bij Centraal Onthaal. ‘We zien hier best veel dakloze jongeren die uit de Jeugdzorg komen: achttien-plussers die niet voor verlengde jeugdhulp in aanmerking komen of die deze hulp weigerden.’
Recent CBS-onderzoek laat zien dat sociaal werkers de snelst groeiende beroepsgroep zijn in de sector zorg en welzijn. Het onderzoek beperkt zich tot de maatschappelijke opvang, welzijnswerk en maatschappelijk werk. Deze vormen van sociaal werk zijn sinds de decentralisaties met maar liefst 44 procent gegroeid! Naast de sterke groei van de jeugdzorg zijn er meer sociaal werkers werkzaam in de lokale teams en de maatschappelijke opvang – deels door asielopvang.
